ภาพรวมสถานการณ์การเดินทางท่องเที่ยวระหว่างประเทศทั่วโลก
     จากข้อมูลขององค์การการท่องเที่ยวโลก คาดว่า ปี 2555 การเดินทางท่องเที่ยวระหว่างประเทศ จะขยายตัวเพิ่มขึ้น ร้อยละ 4 มีจำนวนการเดินทางระหว่างประเทศถึง 1,035 ล้านคน ซึ่งเป็นอัตราการขยายตัวที่สูงกว่าการคาดการณ์แนวโน้มในระยะยาว 10 ปี (ปี 2553-2563) ว่าจะขยายตัวเพิ่มขึ้นร้อยละ 3.8 ทั้งนี้ ภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก มีการขยายตัวอย่างเข้มแข็ง เพิ่มขึ้นสูงสุดถึงร้อยละ 7

ซึ่งสอดคล้องกับข้อมูลของสมาคมส่งเสริมการท่องเที่ยวภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก (PATA) คาดว่าในปี 2555 จำนวนนักท่องเที่ยวต่างประเทศที่จะเดินทางเข้าภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก ขยายตัวเพิ่มขึ้นร้อยละ 6 เมื่อเปรียบเทียบกับปีที่ผ่านมา โดยภูมิภาคที่ขยายตัวได้ดีที่สุด คือ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เพิ่มขึ้นร้อยละ 8 ทั้งนี้ PATA ได้คาดการณ์จำนวนนักท่องเที่ยวเดินทางมายังประเทศไทยจะมีอัตราการขยายตัวเพิ่มขึ้น ร้อยละ 11เมื่อเปรียบเทียบกับปีที่ผ่านมา

อัตราการขยายตัวทางด้านจำนวนนักท่องเที่ยว
กลุ่มตลาดที่มีขนาดใหญ่
เอเชียตะวันออกเฉียงเหนือ 6.24 ล้านคน เพิ่มขึ้นร้อยละ 31.52
อาเซียน 6.25 ล้านคน เพิ่มขึ้นร้อยละ 11.78
ยุโรป 5.61 ล้านคน เพิ่มขึ้นร้อยละ 10.12

กลุ่มตลาดที่มีขนาดกลาง-เล็ก
เอเชียใต้ 1.28 ล้านคน เพิ่มขึ้นร้อยละ 11.36
อเมริกา 1.08 ล้านคน เพิ่มขึ้นร้อยละ 13.40
โอเชียเนีย 1.04 ล้านคน เพิ่มขึ้นร้อยละ 12.13
ตะวันออกกลาง 0.60 ล้านคน เพิ่มขึ้นร้อยละ 0.58
แอฟริกา 0.16 ล้านคน เพิ่มขึ้นร้อยละ 17.36

สถานการณ์ตลาดต่างประเทศ
     สถานการณ์นักท่องเที่ยวต่างประเทศเดินทางเข้ามายังประเทศไทย ปี 2555 มีจำนวนนักท่องเที่ยว 22.3 ล้านคน อัตราการขยายตัวเพิ่มขึ้น ร้อยละ 15.98 เมื่อเปรียบเทียบกับปีที่ผ่านมา (จากข้อมูลของกรมการท่องเที่ยว กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ณ เดือนมกราคม 2556) โดยปรับตัวดีขึ้นทุกกลุ่มตลาดทั้งทางด้านจำนวนนักท่องเที่ยวและค่าใช้จ่ายสำหรับการเดินทางท่องเที่ยวประเทศไทยเมื่อสิ้นวิกฤตอุทกภัยในประเทศไทย จึงคาดว่ารายได้จากตลาดต่างประเทศ ปี 2555 จะมีประมาณ 970,000 ล้านบาท เพิ่มขึ้นร้อยละ 25 (ประมาณการจากผลการสำรวจโครงการค่าใช้จ่ายของนักท่องเที่ยวต่างประเทศเดินทางท่องเที่ยวไทย 3 ไตรมาส ของปี 2555) แม้ว่าจะเกิดเหตุการณ์ความไม่สงบภายในประเทศไทยบ้าง อาทิ การลอบวางระเบิดในพื้นที่กรุงเทพฯ การลอบวางระเบิดในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ และเหตุการณ์ชุมนุมจากปัญหาความขัดแย้งทางด้านการเมืองไทย ซึ่งก็เป็นเพียงผลกระทบในช่วงระยะเวลาสั้น ๆ จึงทำให้สิ้นปี 2555 นักท่องเที่ยวต่างประเทศเดินทางเข้าประเทศไทยได้บรรลุเกินเป้าหมายที่กำหนดว่าจะสร้างรายได้จากตลาดต่างประเทศ เพิ่มขึ้นในอัตราร้อยละ 9 หรือมีจำนวนนักท่องเที่ยวต่างประเทศ เพิ่มขึ้นร้อยละ 7 เมื่อเปรียบเทียบกับปีที่ผ่านมา

ปัจจัยที่สนับสนุนให้นักท่องเที่ยวต่างประเทศเติบโตได้ดี คือ
     1. การขยายตัวทางเศรษฐกิจของประเทศในภูมิภาคเอเชีย รวมทั้งการฟื้นตัวหลังประสบภัยสึนามิในประเทศญี่ปุ่น
     2. ความสงบสุขของประเทศไทยจากการไม่เกิดปัญหาความขัดแย้งทางการเมือง
     3. พฤติกรรมของนักท่องเที่ยวเอเชียที่นิยมเดินทางท่องเที่ยวภายในภูมิภาค และในกลุ่มตลาดระยะไกลทั้งยุโรปและอเมริกาก็ยังมีความชื่นชอบเดินทางท่องเที่ยวในภูมิภาคเอเชียอีกด้วย
     4. การส่งเสริมตลาดเชิงรุกในตลาดจีน ทั้งการเปิดสำนักงานแห่งใหม่และการสนับสนุนให้เปิดเที่ยวบินเช่าเหมาลำบินตรงจากเมืองรองของประเทศจีนเข้ามายังประเทศไทย ส่งผลให้ประเทศไทยได้รับนักท่องเที่ยวจีน ขยับขึ้นมาเป็นตลาดที่ครองอันดับ 1 ในปี 2555
     5. การไม่เกิดวิกฤตภัยธรรมชาติในประเทศไทยเหมือนเช่นปีที่ผ่านมา
     6. นโยบายการเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน ในปี 2558 (Asean Economics Community: AEC) ส่งผลให้ตลาดในกลุ่มอาเซียนมีการเตรียมความพร้อมเพื่อรองรับการเปิดเสรีและเกิดการเดินทางแลกเปลี่ยนระหว่างกันมากขึ้น

     โดยกลุ่มตลาดที่ผลักดันให้ภาพรวมนักท่องเที่ยวต่างประเทศของประเทศไทยขยายตัวในระดับที่ดี คือ กลุ่มตลาดเอเชีย ขณะที่กลุ่มตลาดยุโรปและอเมริกา เป็นเพียงการรักษาระดับอัตราการเติบโตเพราะกำลังประสบภาวะวิกฤตเศรษฐกิจ ทั้งนี้ ตลาดในกลุ่มตะวันออกกลาง ยังดูน่าเป็นกังวลเพราะผลของการเกิดเหตุการณ์ความวุ่นวายภายในภูมิภาค ประกอบกับมาตรการควํ่าบาตรอย่างจริงจังของประเทศสหรัฐฯ ที่มีต่อประเทศอิหร่าน ส่งผลให้ภาพรวมกลุ่มตลาดตะวันออกกลางไม่ขยายตัวในช่วงปี 2555 โดยในแต่ละกลุ่มตลาดมีอัตราการขยายตัวทางด้านจำนวนนักท่องเที่ยว ดังต่อไปนี้

     - กลุ่มตลาดที่มีขนาดใหญ่ : เอเชียตะวันออกเฉียงเหนือ 6.24 ล้านคน เพิ่มขึ้นร้อยละ 31.52 อาเซียน 6.25 ล้านคน เพิ่มขึ้นร้อยละ 11.78 ยุโรป 5.61 ล้านคน เพิ่มขึ้นร้อยละ 10.12 เมื่อเปรียบเทียบกับปีที่ผ่านมา

     - กลุ่มตลาดที่มีขนาดกลาง-เล็ก : เอเชียใต้ 1.28 ล้านคน เพิ่มขึ้นร้อยละ 11.36 อเมริกา 1.08 ล้านคน เพิ่มขึ้นร้อยละ 13.40 โอเชียเนีย 1.04 ล้านคน เพิ่มขึ้นร้อยละ 12.13 ตะวันออกกลาง 0.60 ล้านคน เพิ่มขึ้นร้อยละ 0.58 และแอฟริกา 0.16 ล้านคน เพิ่มขึ้นร้อยละ 17.36 เมื่อเปรียบเทียบกับปีที่ผ่านมา

แม้จะเกิดอุปสรรคขัดขวางการเดินทางท่องเที่ยวไทยหลายประการ เช่น
     1. ผลกระทบทางด้านภาพลักษณ์ความไม่ปลอดภัยในการเดินทางท่องเที่ยวประเทศไทย จากการเกิดเหตุระเบิด และมีการเผยแพร่ข่าวนักท่องเที่ยวต่างประเทศเสียชีวิตในประเทศไทยหลายครั้ง
     2. การชุมนุมประท้วงภายในประเทศ จากปัญหาความขัดแย้งทางการเมืองไทย
     3. การเกิดวิกฤตเศรษฐกิจตกตํ่าในยุโรปและในสหรัฐอเมริกา รวมทั้งการเกิดเหตุการณ์ความไม่สงบในภูมิภาคตะวันออกกลางที่ยังไม่สิ้นสุด
     4. การปรับขึ้นค่าธรรมเนียมนํ้ามัน (Fuel Surcharge)
     5. การแข่งขันสูงทางด้านการท่องเที่ยว และคู่แข่งหน้าใหม่ที่เพิ่มขึ้น

     ซึ่งหากพิจารณาเทียบกับประเทศคู่แข่งขันภายในภูมิภาคเอเชีย ในช่วงปี 2555 ประเทศไทยยังรักษาระดับอัตราการเติบโตทางด้านจำนวนนักท่องเที่ยวในระดับที่ดีและสูงกว่าอัตราการเติบโต ภาพรวมของภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกที่คาดว่าจะขยายตัวร้อยละ 8 โดยประเทศคู่แข่งขันสำคัญ ๆ ที่ล้วนมีการปรับตัวในระดับดี อาทิ เวียดนาม ทั้งปี 2555 เพิ่มขึ้นร้อยละ 9.5 ส่วนประเทศคู่แข่งขันที่เหลือ ก็มีรายงานจำนวนนักท่องเที่ยวต่างประเทศขยายตัวในระดับที่ดีเช่นกัน เช่น ญี่ปุ่น ในช่วง 11 เดือนแรกของปี 2555 เพิ่มขึ้นสูงร้อยละ 36 หลังฟื้นตัวจากภัยพิบัติสึนามิ ตามมาด้วย ฮ่องกง เพิ่มขึ้นร้อยละ 16.1 เกาหลีใต้ เพิ่มขึ้นร้อยละ 15.1 สำหรับมาเลเซีย ในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2555 ขยายตัวเพียงร้อยละ 0.7 ทั้งนี้ประเทศที่เป็นตลาดใหม่กำลังได้รับความสนใจในเวทีโลก คือ เมียนมาร์ ขยายตัวเพิ่มขึ้นร้อยละ 42 กัมพูชาเพิ่มขึ้นร้อยละ 23.6 และลาว เพิ่มขึ้นร้อยละ 12 ที่ล้วนต่างมีอัตราการเติบโตที่สูง ในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2555

สรุปสถานการณ์ท่องเที่ยวรายกลุ่มตลาด ปี 2555
กลุ่มตลาดเอเชียตะวันออกเฉียงเหนือ
     สถานการณ์นักท่องเที่ยวกลุ่มตลาดเอเชียตะวันออกเฉียงเหนือเดินทางเข้าประเทศไทยรายสัญชาติ ปี 2555 มีจำนวนนักท่องเที่ยว 6.24 ล้านคน ขยายตัวเพิ่มขึ้น ร้อยละ 31.51 จากแรงเติบโตดีของเกือบทุกตลาด โดยเฉพาะอย่างยิ่งตลาดจีน มีอัตราการเติบโตเพิ่มขึ้นสูงสุด ร้อยละ 62 มีเพียงตลาดไต้หวัน ที่มีอัตราการขยายตัวติดลบร้อยละ 11 ปัจจัยที่ทำให้กลุ่มตลาดนี้ขยายตัวได้สูง คือ การฟื้นตัวหลังสิ้นวิกฤตอุทกภัยในประเทศไทย สภาพเศรษฐกิจของกลุ่มตลาดเอเชียที่กำลังเติบโต และการส่งเสริมตลาดเชิงรุกในจีน เช่น การเปิดสำนักงานเพิ่มในประเทศจีน และการสนับสนุนการเพิ่มเที่ยวบินเช่าเหมาลำ รวมทั้งการฟื้นกลับมาเดินทางท่องเที่ยวเป็นปกติของตลาดญี่ปุ่นหลังประสบภัยพิบัติสึนามิ ซึ่งนอกจากนี้ ผลจากการเกิดข้อพิพาทระหว่างประเทศจีนและญี่ปุ่น ในเรื่องเกาะเตียวหยู และระหว่างประเทศญี่ปุ่นกับเกาหลี ในเรื่องเกาะทาเกชิมะ ทำให้นักท่องเที่ยวในกลุ่มเหล่านี้เปลี่ยนเส้นทางมาท่องเที่ยวไทยแทนในบางส่วน

     คาดการณ์สถานการณ์ท่องเที่ยวในช่วงปี 2556 น่าจะมีการเติบโตได้ดีต่อเนื่องจากปัจจัยผลักดันทางด้านบวกที่มีอยู่มาก รวมทั้งการขยายตัวของธุรกิจสายการบิน เช่น ในตลาดจีน มีการเปิดเส้นทางบินและเพิ่มเที่ยวบินของบริษัท Air Asia ในเส้นทางซีอาน–กรุงเทพฯ จำนวน 7 เที่ยว/สัปดาห์ และหวูฮั่น–กรุงเทพฯ จำนวน 7 เที่ยว/สัปดาห์ บริษัทการบินไทย เพิ่มความถี่ในเส้นทางปักกิ่ง–กรุงเทพฯ จาก 11 เที่ยวบิน เป็น 14เที่ยว/สัปดาห์ ในช่วงเดือนตุลาคม 2555 ในตลาดญี่ปุ่น บริษัทการบินไทย เพิ่มเที่ยวบินในเส้นทาง ซับโปโร–กรุงเทพฯ จาก 3 เที่ยวบิน เป็น 4 เที่ยว/สัปดาห์ และเส้นทางนาโกยา–กรุงเทพฯ จาก 3 เที่ยวบิน เป็น 4เที่ยว/สัปดาห์ เริ่มในตารางบินฤดูหนาว ปี 2555 ส่วนตลาดเกาหลีใต้ บริษัทการบินไทย เพิ่มเที่ยวบินในเส้นทาง โซล–กรุงเทพฯ จาก 14 เที่ยวบิน เป็น 18 เที่ยว/สัปดาห์ เส้นทางปูซาน–กรุงเทพฯ จาก 3 เที่ยวบิน เป็น 5 เที่ยว/สัปดาห์ และในเส้นทางโซล–ภูเก็ต จาก 5 เที่ยวบิน เป็น 7 เที่ยว/สัปดาห์ เป็นต้น

กลุ่มตลาดอาเซียน
     สถานการณ์นักท่องเที่ยวกลุ่มตลาดอาเซียนเดินทางเข้าประเทศไทยรายสัญชาติ ปี 2555 มีจำนวนนักท่องเที่ยว 6.25 ล้านคน ขยายตัวเพิ่มขึ้นร้อยละ 11.78 สาเหตุเกิดจากทุกตลาดมีอัตราการขยายตัวในอัตราเพิ่มที่ดี ยกเว้น ตลาดมาเลเซีย ที่มีอัตราการเติบโตเพิ่มขึ้นเพียงร้อยละ 2 เป็นผลมาจากเหตุระเบิดอย่างรุนแรงที่อำเภอหาดใหญ่ โดยปัจจัยที่ผลักดันให้ตลาดในภูมิภาคนี้ขยายตัวได้สูง คือ สภาพเศรษฐกิจที่กำลังเติบโต การเดินทางที่สะดวกและมีระยะทางใกล้ กระแสนโยบายการเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน และการยกเลิกพิธีการตรวจลงตราสำหรับการเดินทางข้ามด่านชายแดนระหว่างไทยและกัมพูชา
คาดการณ์สถานการณ์ท่องเที่ยวในช่วงปี 2556 น่าจะมีการขยายตัวได้ดีต่อเนื่อง นอกจากปัจจัยสนับสนุนเดิมทั้งสภาพเศรษฐกิจและการเดินทางเชื่อมต่อที่สะดวกแล้ว ในหลายตลาดยังมีการส่งเสริมการเปิดเที่ยวบินเข้ามายังประเทศไทยมากขึ้น เช่น ในตลาดฟิลิปปินส์ สายการบิน Cebu Pacific เปิดเส้นทางบิน เซบู–กรุงเทพฯ จำนวน 2 เที่ยว/สัปดาห์ ในเดือนธันวาคม 2555 ตลาดเวียดนาม Vietjet Airlines เปิดเส้นทางบิน

     โฮจิมินห์–กรุงเทพฯ จำนวน 7 เที่ยว/สัปดาห์ ในเดือนกุมภาพันธ์ 2556 และตลาดเมียนมาร์ บริษัทการบินไทย จำกัด เพิ่มเที่ยวบิน ย่างกุ้ง–กรุงเทพฯ จาก 3 เที่ยว เป็น 4 เที่ยว/สัปดาห์ ในเดือนกุมภาพันธ์ เป็นต้น

กลุ่มตลาดยุโรป
     สถานการณ์นักท่องเที่ยวกลุ่มตลาดยุโรปเดินทางเข้าประเทศไทยรายสัญชาติ ปี 2555 มีจำนวนนักท่องเที่ยว 5.61 ล้านคน ขยายตัวเพิ่มขึ้นร้อยละ 10.12 ผลจากแรงขยายตัวของตลาดรัสเซียที่ทะลุ 1.3 ล้านคน ด้วยอัตราการเติบโตร้อยละ 25 จึงทำให้สถานการณ์ท่องเที่ยวของภูมิภาคยุโรปขยายตัวในระดับที่น่าพอใจ สำหรับตลาดอื่น ๆ ส่วนใหญ่สามารถรักษาระดับอัตราการเติบโตให้ผ่านพ้นช่วงเวลาวิกฤตเศรษฐกิจของยุโรป แต่ในหลายตลาดก็ยังสามารถส่งเสริมตลาดให้มีการรักษาอัตราการเติบโตได้ดีทั้งในตลาดที่มีขนาดใหญ่ เช่น ฝรั่งเศส เยอรมนี และสหราชอาณาจักร ขณะที่ตลาดกลุ่มที่มีขนาดกลางถึงขนาดเล็ก เช่น เบลเยี่ยม เนเธอร์แลนด์ ออสเตรีย ยุโรปตะวันออก หรือแม้แต่กลุ่มตลาดในแถบยุโรปใต้ที่กำลังประสบภาวะเศรษฐกิจล้มเหลวที่เราเรียกกันว่า PIIGS (โปรตุเกส อิตาลี ไอร์แลนด์ กรีซ และสเปน) ยังมีการขยายตัวเพิ่มขึ้นได้ดี ทั้งนี้เป็นเพราะจุดแข็งของประเทศไทยทางด้านความคุ้มค่าเงินในการเดินทาง มีสินค้าทางการท่องเที่ยวที่ตอบสนองต่อความต้องการ และการเน้นส่งเสริมตลาดแบบเจาะกลุ่มในกลุ่มที่มีศักยภาพทั้งการออกเดินทางท่องเที่ยวและการใช้จ่าย

     คาดการณ์สถานการณ์ท่องเที่ยวในช่วงปี 2556 คาดว่าสถานการณ์วิกฤตยูโรโซนไม่น่าจะจบสิ้นลงในระยะเวลาอันสั้น จึงคงต้องประคับประคองสถานการณ์ท่องเที่ยวของภูมิภาคนี้ต่อไป รวมทั้งป้องกันการเข้ามาช่วงชิงตลาดของประเทศคู่แข่ง เช่น มาเลเซีย ที่มีการพัฒนารายการท่องเที่ยวให้มีความน่าสนใจมากขึ้นโดยเชื่อมโยงสินค้าท่องเที่ยวทางทะเลของประเทศไทยและดึงเที่ยวบินเช่าเหมาลำบางส่วนให้เปลี่ยนเส้นทางบินจากประเทศไทยไปยังประเทศมาเลเซียแทนเหมือนดังที่ได้ดำเนินการกับตลาดสแกนดิเนเวีย นอกจากนี้ ผลจากการที่เงินยูโรอ่อนค่าลงอาจทำให้นักท่องเที่ยวจากยุโรปหันไปเดินทางท่องเที่ยวภายในภูมิภาคกันเองมากขึ้น

กลุ่มตลาดอเมริกา
     สถานการณ์นักท่องเที่ยวกลุ่มตลาดอเมริกาเดินทางเข้าประเทศไทยรายสัญชาติ ปี 2555 มีจำนวนนักท่องเที่ยว 1.08 ล้านคน ขยายตัวเพิ่มขึ้นในระดับที่ดีถึงร้อยละ 13.40 แม้ว่าจะกำลังเผชิญกับภาวะเศรษฐกิจตกตํ่า โดยเป็นผลจากตลาดหลักอย่างสหรัฐฯและแคนาดาขยายตัวดี รวมทั้งตลาดขนาดเล็กอย่างอาร์เจนตินา และบราซิล ปัจจัยที่สนับสนุนให้ตลาดขยายตัว คือ การฟื้นตัวจากสภาพเศรษฐกิจที่ได้ผ่านพ้นจุดตํ่าสุดมาแล้วและนโยบายการกระตุ้นเศรษฐกิจของภาครัฐอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้นักท่องเที่ยวมีการเดินทาง

     ท่องเที่ยวกันมากในช่วงฤดูกาลท่องเที่ยวที่ผ่านมา ทั้งการปิดภาคเรียน เทศกาลขอบคุณพระเจ้า และวันหยุดยาวในช่วงคริสต์มาส และปีใหม่ ประกอบกับสภาพเศรษฐกิจของกลุ่มละตินอเมริกาที่มีการขยายตัว จึงเริ่มมีการเปิดเที่ยวบินตรงจากเอเชีย เช่น ในตลาดอาร์เจนตินา สายการบิน Emirates Airlines เปิดเส้นทาง บัวโนสไอเรส–กรุงเทพฯ จำนวน 7 เที่ยว/สัปดาห์ ในเดือนมกราคม 2555 รวมทั้งการขยายตัวที่ดีของกลุ่มตลาดเล็กอื่น ๆ เช่น เม็กซิโก และ ชิลี สำหรับเหตุการณ์พายุเฮอริเคนแซนดี้ที่พัดเข้าชายฝั่งตะวันออกของสหรัฐอเมริกา ในช่วงปลายเดือนตุลาคม 2555 นั้น ในขณะนี้ยังไม่ปรากฏผลกระทบต่อตลาดแต่อย่างใด

     คาดการณ์สถานการณ์ท่องเที่ยวปี 2556 น่าจะเติบโตต่อเนื่องจากปี 2555 เนื่องจากสภาพเศรษฐกิจที่ค่อย ๆ ปรับตัวไปในทิศทางที่ดีขึ้น แต่อย่างไรก็ตามยังคงต้องจับตามองปัญหาวิกฤตเศรษฐกิจที่เรื้อรังทั้งในภูมิภาคอเมริกาเองและในภูมิภาคยุโรป ตลอดจนการเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันกีฬาฟุตบอลโลก ครั้งที่ 20 ในปี 2557 ที่ประเทศบราซิลเป็นเจ้าภาพ ที่อาจจะส่งผลกระทบต่อสถานการณ์ท่องเที่ยวกลุ่มตลาดอเมริกา

กลุ่มตลาดเอเชียใต้
     สถานการณ์นักท่องเที่ยวกลุ่มตลาดเอเชียใต้เดินทางเข้าประเทศไทยรายสัญชาติ ปี 2555 มีจำนวนนักท่องเที่ยว 1.289 ล้านคน อัตราการเติบโตเพิ่มขึ้น ร้อยละ 11.36 เป็นผลจากตลาดอินเดีย ซึ่งเป็นตลาดหลักของกลุ่มมีการฟื้นตัวกลับมาเติบโตเป็นปกติ ตั้งแต่ไตรมาสที่ 2 เมื่อเข้าสู่ช่วงฤดูกาลท่องเที่ยว การมีวันหยุดช่วงปิดภาคฤดูร้อน และปิดภาคเรียน อีกทั้งหลายสายการบินมีการปรับเพิ่มความถี่และเปิดเส้นทางบินใหม่ หลังจากที่สภาพเศรษฐกิจของอินเดียมีการปรับตัวไปในทิศทางที่ดีขึ้น ส่วนตลาดขนาดเล็กอื่น ทั้ง บังคลาเทศ เนปาล และปากีสถาน สถานการณ์ท่องเที่ยวยังไม่สู้ดีนักจากปัญหาความไม่สงบด้านการเมืองภายในประเทศ มีเพียงตลาด ศรีลังกา ที่มีอัตราการเดินทางเพิ่มขึ้น เนื่องจากระบบเศรษฐกิจและการเมืองภายในประเทศที่มีเสถียรภาพและเข้มแข็งกว่าประเทศอื่นในภูมิภาค รวมทั้งสายการบิน Thai Air Asia เปิดเส้นทางบินใหม่ กรุงเทพฯ –โคลัมโบ จำนวน 4 เที่ยว/สัปดาห์ ตั้งแต่เดือนมิถุนายน

     คาดการณ์สถานการณ์ท่องเที่ยวปี 2556 น่าจะขยายตัวต่อเนื่อง จากปัจจัยสนับสนุนทางด้านเศรษฐกิจ ซึ่งรัฐบาลอินเดียได้ประกาศว่าในปี 2556 จะมีการขยายตัวทางเศรษฐกิจเพิ่มขึ้นอีกร้อยละ 7 รวมทั้งการเติบโตของธุรกิจสายการบินทั้งในเมืองหลักและเมืองรอง โดยสายการบินไทยมีแผนเปิดเส้นทางบินใหม่ บินตรงเข้าแหล่งท่องเที่ยวหลักของประเทศไทย ในเส้นทาง นิวเดลี–ภูเก็ต และ มุมไบ–ภูเก็ต ในช่วงปี 2556

กลุ่มตลาดโอเชียเนีย
     สถานการณ์นักท่องเที่ยวกลุ่มตลาดโอเชียเนียเดินทางเข้าประเทศไทยรายสัญชาติ ปี 2555 มีจำนวนนักท่องเที่ยว 1.046 ล้านคน เพิ่มขึ้นร้อยละ 12.13 เกิดจากแรงขยายตัวที่ดีของตลาดออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ ด้วยปัจจัยทางด้านเศรษฐกิจที่เติบโตอย่างแข็งแกร่ง ส่งผลให้ค่าเงินดอลลาร์ออสเตรเลียแข็งค่าต่อเนื่อง ประชาชนจึงเกิดความมั่นใจในการใช้จ่ายเงินอุปโภคบริโภคและออกเดินทางท่องเที่ยวกันมากทั้งในช่วงฤดูปิดภาคเรียน และเทศกาลวันหยุดยาวช่วงปลายปี คริสต์มาส ปีใหม่ พร้อมกับมีการเสนอขายรายการนำเที่ยวประเทศไทยในราคาพิเศษของสายการบินและบริษัทนำเที่ยวต่าง ๆ เช่น เกาะสมุย เกาะภูเก็ต สำหรับเหตุการณ์หลาย ๆ กรณีที่เกิดขึ้นในประเทศไทยทั้งข่าวเหตุระเบิดในพื้นที่กรุงเทพฯ เหตุการณ์ระเบิดที่ห้างลีการ์เด้น อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ข่าวลือการเกิดสึนามิในจังหวัดภูเก็ต และเหตุการณ์ทำร้ายนักท่องเที่ยวออสเตรเลียจนเสียชีวิต ในจังหวัดภูเก็ต ขณะนี้ยังไม่ปรากฏสัญญาณการชะลอการเดินทางของตลาดแต่อย่างใด

     คาดการณ์สถานการณ์ท่องเที่ยวปี 2556 น่าจะขยายตัวได้อย่างต่อเนื่องด้วยศักยภาพของตลาดที่มีความแข็งแกร่งทั้งทางด้านเศรษฐกิจ และมีพฤติกรรมนักท่องเที่ยวนิยมเดินทางท่องเที่ยวในต่างประเทศ และมีความชื่นชอบประเทศไทยอยู่เป็นทุนเดิม แม้จะมีอุปสรรคที่อาจต้องคอยติดตามบ้างจากผลกระทบเชิงลบทางด้านภาพลักษณ์ด้านความปลอดภัยของประเทศไทย การออกกฎหมายภาษีเพื่อลดมลพิษของรัฐบาลออสเตรเลีย (Carbon Tax) การกลับมาสู่เวทีการแข่งขันของเกาะบาหลี (อินโดนีเซีย) และการแข่งขันกันอย่างสูงของประเทศอื่น ๆ ทั้งมาเลเซียและสิงคโปร์ ที่มีการเปิดเที่ยวบินตรงไปยังเมืองซิดนีย์และเมืองสำคัญอื่น ๆ

กลุ่มตลาดตะวันออกกลาง
     สถานการณ์นักท่องเที่ยวกลุ่มตลาดตะวันออกกลางเดินทางเข้าประเทศไทยรายสัญชาติ ของปี 2555 มีจำนวนนักท่องเที่ยว 0.60 ล้านคน ขยายตัวเพิ่มขึ้นเล็กน้อย ร้อยละ 0.58 เหตุจากการเกิดปัญหาความไม่สงบภายในภูมิภาคทั้งในประเทศอียิปต์ เยเมน จอร์แดน บาห์เรน อิหร่าน คูเวต ซาอุดิอาระเบีย และโอมาน โดยเฉพาะ ซีเรีย ที่ยังไม่มีท่าทีว่าจะยุติในระยะเวลาอันสั้น และยังได้เกิดเหตุระเบิดในพื้นที่กรุงเทพฯ ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ ประเด็นความขัดแย้งระหว่างอิหร่านและอิสราเอล รวมทั้งผลของมาตรการควํ่าบาตรทางเศรษฐกิจอย่างจริงจังของประเทศสหรัฐฯ ที่มีต่อประเทศอิหร่าน ทำให้สภาพเศรษฐกิจของประเทศอิหร่านยํ่าแย่ มีการค้าขายในต่างประเทศลดลง อัตราแลกเปลี่ยนค่าเงินสกุลเรียล (Rial) ตกตํ่าลงมากกว่า 3 เท่าในช่วงปี 2555 เมื่อเทียบกับปี 2554 รวมทั้งสายการบินมาฮาน แอร์ มีการปรับลดจำนวนเที่ยวบินในเส้นทางเตหะราน–กรุงเทพฯ จาก 9เที่ยว/สัปดาห์ เหลือ 7 เที่ยว/สัปดาห์ ตั้งแต่เดือนกรกฎาคม อย่างไรก็ตาม การสร้างโอกาสของกลุ่มตลาดตะวันออกกลางยังพอมีอยู่บ้างจากการขยายตลาดที่มีขนาดเล็กอื่น ๆ ที่กำลังมีการเติบโตได้ดี ทั้งกาตาร์ โอมาน บาร์เรน จอร์แดน คูเวต ซาอุดิอาระเบีย และอียิปต์

     คาดการณ์สถานการณ์ท่องเที่ยวปี 2556 เนื่องจากสถานการณ์ความรุนแรงภายในภูมิภาคยังไม่น่าไว้วางใจ ประกอบกับความเข้มข้นในมาตรการควํ่าบาตรของสหรัฐฯ ที่มีต่อประเทศอิหร่านอาจจะทำให้สถานการณ์ท่องเที่ยวของภูมิภาคไม่สดใส แม้ว่าในบางตลาดจะมีปัจจัยเสริมทางบวก เช่น สายการบินไทย เปิดเส้นทางกรุงเทพฯ–อาบูดาบี จำนวน 4 เที่ยว/สัปดาห์ สายการบินอิมิเรตส์ เปิดเส้นทางภูเก็ต–ดูไบ จำนวน 7 เที่ยว/สัปดาห์ สายการบินการ์ต้าแอร์เวย์ เปิดเส้นทางภูเก็ต–โดฮา และ เชียงใหม่–โดฮา ในช่วงปลายปี 2555 ก็ตาม

กลุ่มตลาดแอฟริกา
     สถานการณ์นักท่องเที่ยวกลุ่มตลาดแอฟริกาเดินทางเข้าประเทศไทยรายสัญชาติ ปี 2555 มีจำนวนนักท่องเที่ยว 0.16 ล้านคน เพิ่มขึ้นร้อยละ 17.36 เกิดจากปัจจัยการขยายตัวทางเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่องของประเทศแอฟริกาใต้ ซึ่งเป็นตลาดหลักของภูมิภาค และการได้เข้ารวมกลุ่มประเทศเศรษฐกิจใหม่ BRICS (Brazil Russia India China and South Africa) ส่งผลให้ประชาชนมีความเชื่อมั่นในการอุปโภคและบริโภค ขณะที่ตลาดอื่น ๆ ในกลุ่มก็ยังมีอัตราการเติบโตเพิ่มขึ้นในระดับที่ดี เช่น เคนยา เอธิโอเปีย และไนจีเรีย

     คาดการณ์สถานการณ์ท่องเที่ยวปี 2556 น่าจะมีการขยายตัวได้ดีต่อเนื่องทั้งจากตลาดแอฟริกาใต้ และตลาดอื่น ๆ โดยเฉพาะตลาดเล็กในแถบแอฟริกาเหนือที่กำลังเริ่มมีการขยายตัวทางด้านธุรกิจการบินเชื่อมโยงไปยังภูมิภาคใกล้เคียง โดยมีสิ่งที่ต้องระวังก็คือวิกฤตเศรษฐกิจในยุโรปที่อาจจะส่งผลกระทบต่อเนื่องมาในภูมิภาคนี้เนื่องจากระบบเศรษฐกิจมีความเชื่อมโยงกันสูง

แนวโน้มสถานการณ์ท่องเที่ยวตลาดต่างประเทศ ปี 2556
     หากสถานการณ์ท่องเที่ยวยังดำเนินเป็นไปอย่างปกติเหมือนเช่นปีที่ผ่านมา จำนวนนักท่องเที่ยวต่างประเทศที่จะเดินทางเข้าประเทศไทย ในปี 2556 จะมีจำนวนนักท่องเที่ยว 24.5 ล้านคน เพิ่มขึ้นร้อยละ 10 และสร้างรายได้จากตลาดต่างประเทศ จำนวน 1,137,000 ล้านบาท เพิ่มขึ้นร้อยละ 17 เนื่องจากตลาดในกลุ่มเอเชียมีการขยายตัวสูง ทั้งจากตลาดจีน ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ อินเดีย ออสเตรเลีย หรือแม้แต่ตลาดในกลุ่มอาเซียน ซึ่งเป็นผลพวงจากนโยบายการเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน ดังนั้นรายได้จากกลุ่มตลาดเอเชียน่าจะเข้ามามีบทบาทสำคัญต่อการท่องเที่ยวของประเทศไทยนับแต่นี้ไป

     โดยอัตราการเติบโตของรายได้จากตลาดต่างประเทศ ในปี 2556 จะเกิดขึ้นจากแรงขับเคลื่อนทั้งจากจำนวนนักท่องเที่ยว และค่าใช้จ่ายเฉลี่ยต่อทริปที่เริ่มมีการปรับตัวเพิ่มขึ้นหลังจากที่ตกอยู่ในภาวะทรงตัวในช่วง4 -5 ปีที่ผ่านมา อันเป็นผลจากปัญหาความขัดแย้งทางการเมืองไทย ซึ่งสอดคล้องกับการสอบถามกับภาคธุรกิจโรงแรมที่ล้วนต่างมีการปรับขึ้นราคาขึ้นไปแล้ว ประมาณร้อยละ 5-10 เนื่องจากภาวะต้นทุนที่ปรับตัวสูงขึ้น และสถานการณ์ของประเทศไทยที่ได้ลดความผันผวนลง ซึ่งการประมาณการในครั้งนี้จะสูงกว่าการคาดการณ์ของสมาคมส่งเสริมการท่องเที่ยวแห่งเอเชียแปซิฟิค (PATA) ที่ประมาณการว่าจำนวนนักท่องเที่ยวจะเดินทางเข้าประเทศไทย ในปี 2556 ขยายตัวเพิ่มขึ้น ร้อยละ 9.7 เมื่อเปรียบเทียบกับปี 2555

ปัจจัยเสี่ยงที่อาจส่งผลกระทบต่อตลาดต่างประเทศในปี 2556 คือ
     1. วิกฤตเศรษฐกิจตกตํ่าในยุโรปและอเมริกา และปัญหาความไม่สงบในภูมิภาคตะวันออกกลาง
     2. ความผันผวนของราคานํ้ามันในตลาดโลก และอัตราแลกเปลี่ยนค่าเงิน
     3. วิกฤตภัยธรรมชาติ
     4. สภาวะการแข่งขันกันสูงทางด้านการท่องเที่ยว

     อย่างไรก็ตาม ภายใต้ปัจจัยคุกคามที่เกิดขึ้นจากภายนอก การท่องเที่ยวของประเทศไทยยังมีโอกาสช่วงชิงความได้เปรียบจากการส่งเสริมตลาดเชิงรุกในกลุ่มตลาดเอเชีย ด้วยนโยบายการเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน เพราะนอกจากจะหมายรวมถึงกลุ่มประเทศในอาเซียนแล้ว ยังรวมไปถึงกลุ่มประเทศอื่น ๆ ในเอเชีย ที่ได้มีข้อตกลงความร่วมมือร่วมกัน เช่น กลุ่ม ASEAN +3 คือรวม จีน ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ และ ASEAN +6 คือรวม จีน ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ อินเดีย ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ ซึ่งน่าจะทำให้ตลาดนักท่องเที่ยวในกลุ่มเอเชียเข้ามาทดแทนความผันผวนและความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นในกลุ่มยุโรป อเมริกา และตะวันออกกลาง ในช่วงปี 2556

เป้าหมายตลาดต่างประเทศ ปี 2556
     จากที่ประชุม TATAP’56 ได้กำหนดเป้าหมายตลาดต่างประเทศ ในปี 2556 ให้มีอัตราการเติบโตทางด้านรายได้จากตลาดต่างประเทศเพิ่มขึ้นร้อยละ 13 (รายได้ประมาณ 1,090,000 ล้านบาท) หรือมีจำนวนนักท่องเที่ยวต่างประเทศเพิ่มขึ้นร้อยละ 8 (จำนวนนักท่องเที่ยวประมาณ 23.8 ล้านคน)





เรื่อง : สิรินาถ ฉัตรศุภกุล