ห้องสมุดการท่องเที่ยว (Tourism Library) เป็นห้องสมุดเฉพาะ ให้บริการหนังสือ วารสารทางวิชาการ นิตยสาร หนังสือนำเที่ยว รายงานวิจัย แผนที่ เอกสาร และสิ่งพิมพ์ทุกประเภททั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมท่องเที่ยว

     ห้องสมุดการท่องเที่ยวเปิดให้บริการอีกครั้งภายหลังจากที่ปิดเพื่อปรับโฉม โดยเปิดตัวเมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2555 เวลา 14.00 น. ที่ผ่านมา  รวมทั้งมีการจัดการเสวนาในหัวข้อ “ห้องสมุด ที่นี่ ที่รัก” เพื่อให้เข้ากับวันวาเลนไทน์ โดยมีผู้ร่วมเสนา ได้แก่ คุณวงศ์ทนง ชัยณรงค์สิงห์ บรรณาธิการอำนวยการนิตยสาร a day คุณโตมร ศุขปรีชา บรรณาธิการอำนวยการนิตยสาร GM คุณภิญโญ ไตรสุริยธรรมา บรรณาธิการบริหารสำนักพิมพ์ Open books

ผู้ว่าฯ ททท. สารภาพหมดใจ “มีอะไรกับห้องสมุด”

     คุณสุรพล เศวตเศรนี ผู้ว่าการการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย เปิดเผยเกี่ยวกับแรงบันดาลใจในการปรับปรุงห้องสมุด ซึ่งมาจากความประทับใจห้องสมุดขององค์กรอื่น ๆ  เช่น ห้องสมุดมารวยของตลาดหลักทรัพย์ จากนั้นจึงมาดูว่าจะปรับปรุงห้องสมุดของ ททท. ให้มีบรรยากาศของการแลกเปลี่ยนความรู้และความคิดเห็นได้อย่างไร ทั้งนี้ การปรับปรุงห้องสมุดยังเป็นหนึ่งในองค์ประกอบของการสร้างองค์กรสีเขียว  ด้วยการสร้างบรรยากาศให้น่าทำงาน ตลอดจนเป็นการสร้างภาพลักษณ์องค์กรอีกประการหนึ่งด้วย

     นอกจากนี้ ห้องสมุดยังเป็นสื่อกลางในการถ่ายทอดองค์ความรู้ หรือ Knowledge Management ด้วยการเป็นขุมคลังของความรู้ และการเป็นสถานที่สำหรับกิจกรรมเสวนา เป็นต้น

การเสวนาในหัวข้อ“”ห้องสมุด ที่นี่ ที่รัก””

ภิญโญ ไตรสุริยธรรมา

     “เป็นนักเขียนมาหลายปี ไปงานก็หลายงาน มีงานไม่กี่ประเภทเท่านั้นที่ยังไม่เคยไป ซึ่งก็คือ งานเปิดห้องสมุด และงานเปิดร้านหมูกระทะ”

     คุณภิญโญกล่าวว่า ศิลปะการทำสมุดและหนังสืออยู่คู่กับโลกมาเป็นเวลานานหลายร้อยปีเช่นเดียวกับวัฒนธรรมการอ่าน และได้เล่าถึงความผูกพันกับหนังสือและห้องสมุดของตนเอง

     ห้องสมุดในวัยเด็ก: สมัยเป็นเด็กต้องอ่านหนังสือเก่าของพี่ ๆ โดยที่หนังสือเล่มแรก ๆ ในชีวิตก็เป็นหนังสือที่มีคุณค่า เช่น สามก๊กฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ที่พิมพ์ครั้งแรกโดยกรมศิลปากร หนังสือชัยพฤกษ์การ์ตูน หนังสือวรรณกรรมชั้นเอกของสหรัฐฯ ที่แปลโดยคุณหญิงแม้นมาส ชวลิต

     ห้องสมุดประชาชน: ในช่วงครบรอบ 200 ปีรัตนโกสินทร์มีการสร้างห้องสมุดประชาชนที่ อ.ขลุง ที่จะมีหนังสือหลายประเภท เช่น เพชรพระอุมาครบทุกตอน กุศโลบาย ของหลวงวิจิตรวาทการ และวิธีชนะมิตรและจูงใจคน ของเดล คาร์เนกี 

      ห้องสมุดที่มีชีวิต: ในช่วงที่เรียนหนังสือที่โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา ไม่ชอบไปโรงเรียน แต่จะไปอ่านหนังสือที่ “ศูนย์หนังสือจุฬาฯ” ที่เปิดโอกาสให้นักเรียน นักศึกษาไปอ่านหนังสือได้ นอกจากนี้ ยังมีการจัดหมวดหมู่หนังสือเป็นอย่างดี จึงถือได้ว่าเป็น “ห้องสมุดที่มีชีวิต และเปิดโอกาสให้ทุกคนเข้าไปอ่านได้”

     ห้องสมุดส่วนตัวภายในบ้าน: เมื่อเป็นผู้ใหญ่และเป็นนักเขียนก็มีห้องสมุดส่วนตัวที่บ้าน โดยจะมีหนังสือที่มีความจำเป็น หรือมีความสำคัญ รวมทั้งสร้างความประทับใจ

     ห้องสมุดดิจิตอล: หรือการค้นหาข้อมูลผ่านอินเทอร์เน็ต สำหรับการค้นหาข้อมูลแบบเร่งด่วน โดยที่ Wikipedia ซึ่งเป็นห้องสมุดที่มีอิทธิพลมากที่สุดของโลก เพราะเพียงแค่ Wikipedia ปิดเว็บไซต์ประท้วง 24 ชั่วโมง รัฐสภาอเมริกันก็ต้องถอนกฎหมายลิขสิทธิ์ที่ส่งผลกระทบต่อเว็บไซต์ดังกล่าวทันที

     นอกจากนี้ หนังสือและห้องสมุดยังเป็นความสุขและสายใยแห่งชีวิต เป็นความผูกพันระหว่างผู้อ่านและนักเขียน เช่นเดียวกับที่ตัวคุณภิญโญเองได้พบกับพนมเทียน และคุณหญิงแม้นมาส ชวลิต หลังจากที่รู้จักแต่ ชื่อและนามสกุลจากหนังสือมานาน

วงศ์ทนง ชัยณรงค์สิงห์
     “การเดินทางและการอ่านหนังสือเป็น 2 สิ่งที่ทำให้บางคนเหนือกว่าคนอื่น”

     คุณวงศ์ทนงกล่าวว่า เติบโตมากับการอ่านและทราบถึงคุณูปการของห้องสมุด โดยเฉพาะการเติบโตท่ามกลางพี่น้องที่เป็นผู้หญิงทั้งหมด การอ่านเป็นการ “หลบหนี” (escape) ออกไปจากความเป็นจริง นอกจากนี้ ยังเป็นการเยียวยาจิตใจ ทำให้มีความสุข ตลอดจนได้รับความรู้และสร้างจินตนาการ

     หนังสือเล่มแรก ๆ จะเป็นนิตยสารที่แม่และพี่สาวซื้อไว้ที่บ้าน เช่น แพรว ลลนา ดิฉัน ขวัญเรือน และสกุลไทย โดยเฉพาะสตรีสารจะมีส่วนของเยาวชนแยกออกมาต่างหาก หลังจากนั้นก็ตระเวนทำบัตรห้องสมุดประชาชน ซึ่งแทบไม่น่าเชื่อว่าในกรุงเทพฯ มีห้องสมุดประชาชนที่ดีมาก เช่น ห้องสมุดวัดอนงค์ ห้องสมุดซอยพระนาง

     เมื่อโตขึ้นก็เลือกไปเรียนที่มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี ที่มีหอสมุดจอห์น เอฟ เคนเนดี้ ซึ่งเป็นหอสมุดที่ดีมาก รวบรวมหนังสือเกี่ยวกับศิลปะ วัฒนธรรม และวรรณกรรมไว้มากมาย รวมทั้งหนังสือที่หาอ่านได้ยาก เช่น หนังสือเกี่ยวกับชุมชนมุสลิม

     ในต่างประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา ยุโรป และญี่ปุ่นจะให้ความสำคัญกับห้องสมุด ตัวอย่างเช่น  ห้องสมุดในฟูกูโอกะที่มีขนาดใหญ่เท่ากับมาบุญครอง และมีอาคารย่อยอยู่ภายใน นอกจากหนังสือแล้วประชาชนทั่วไปยังสามารถยืมดีวีดีไปดูที่บ้านได้ รวมไปถึงการจัดฉายภาพยนตร์ในโรงหนังเล็ก ๆ ภายในห้องสมุดอีกด้วย

     และโดยส่วนตัวแล้ว ชอบห้องสมุดที่มีบรรยากาศสบาย ๆ และหวังว่าจะมีห้องสมุดแบบนี้ (แบบห้องสมุด ททท.) กระจายอยู่ทั่วประเทศ โดยเฉพาะในจังหวัดที่มีสำนักงานของ ททท. ตั้งอยู่

โตมร ศุขปรีชา
     “อยากเห็นการรวมกันของห้องสมุดและการท่องเที่ยวกลายเป็น ความรู้ที่รื่นรมย์”

     คุณโตมรเริ่มจากการย้อนอดีตถึงห้องหนังสือที่บ้านที่พ่อแม่รักการอ่าน ซึ่งที่บ้านหนังสือเยอะมากจนต้องเปิดเป็นร้านเช่าหนังสือ

     เมื่อเวลาคิดถึงห้องสมุด จะนึกถึงความเงียบ หนังสือที่มีฝุ่นจับ ความเคร่งขรึมของบรรณารักษ์ รวมถึงตู้หนังสือที่เต็มไปด้วยหนังสือดี ๆ แต่จะไม่อนุญาตให้เด็ก ๆ อ่าน

     การท่องเที่ยวของคุณโตมรจะรวมไปถึงการไปเยี่ยมชมห้องสมุด ร้านหนังสือ หรือพิพิธภัณฑ์เกี่ยวกับนักเขียน เช่น ห้องสมุดอเล็กซานเดรีย ซึ่งในอดีตเป็นห้องสมุดที่ใหญ่ที่สุดในโลก และถูกทำลายโดยจูเลียส ซีซาร์   ห้องสมุดกลางของเมืองนิวยอร์กที่เปิดกว้างสำหรับทุกคน ตามคำประกาศที่ว่า “a great library opens to all” ทั้งนี้ ห้องสมุดกลางของนิวยอร์กยังเต็มไปด้วยหนังสือที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ เช่น หนังสือเก่าที่พิมพ์ครั้งแรกและต้นฉบับลายมือเรื่อง Walden  ของ Henry David Thoreau โน้ตเพลงของ John Cage ศิลปินชาวอเมริกัน

     ห้องสมุดยังมีรูปแบบอื่น ๆ ไม่จำเป็นต้องเป็นห้องที่รวบรวมแต่หนังสือเพียงอย่างเดียว ในบัลติมอร์ซึ่งเป็นเมืองที่ยากจนของสหรัฐ จะมีจุด “บริจาคหนังสือ” (Book Drop) จากนั้นหนังสือจะถูกนำมารวมกันที่ Book Thing หรือ โกดังหนังสือที่ประชาชนสามารถหยิบหนังสือไปอ่านที่บ้านได้มากตามที่ต้องการ

     หรือการทำโรงแรมจากเนื้อเรื่องในหนังสือชื่อดัง เช่น โรงแรมชื่อ The Townhouse ที่ดัดแปลงจากบ้านของ Langston Hughes ซึ่งเป็นนักเขียนแนวสยองขวัญ และโรงแรมแห่งนี้ก็ตกแต่งแนวสยองขวัญเช่นเดียวกัน บ้านของ Benjamin Franklin ที่ในปัจจุบันไม่มีแล้ว แต่มีการใช้รูปแบบสถาปัตยกรรมและคำบรรยายเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับสิ่งที่ Benjamin Franklin คิดและทำเมื่อตอนยังมีชีวิตอยู่ หรือการนำหนังสือของ James Joyce นักเขียนชื่อดัง มาวางไว้ตรงจุดต่าง ๆ ที่เกิดเหตุการณ์ตามหนังสือในเมืองดับลิน

     นอกจากนี้ ยังอาจรวมถึงการจัดกิจกรรม เช่น การจัดพิธีศพในวันครบรอบการตายของนักเขียนที่จัดขึ้นทุกปีที่พิพิธภัณฑ์ของ Edgar Allan Poe ในบัลติมอร์ โดยแฟนหนังสือจะแต่งชุดดำมาร่วมในงานศพที่ใช้หุ่นขี้ผึ้งของ Edgar Allan Poe วางในหีบศพแล้วทำพิธี

ฝากรัก
“หัวใจ คือ Content”

     คุณภราเดช พยัฆวิเชียร อดีตผู้ว่าการการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ได้กล่าวทิ้งท้ายว่า ในปัจจุบันเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับข้อมูลและองค์ความรู้พัฒนาไปอย่างรวดเร็ว โดยในส่วนของห้องสมุดการท่องเที่ยวได้เริ่มก้าวเข้าสู่รูปแบบดิจิตอลมาตั้งแต่ยุคที่ตัวท่านเองดำรงตำแหน่งผู้ว่าการฯ ทั้งในส่วนของระบบการสืบค้น และการจัดเก็บข้อมูลหนังสือ อย่างไรก็ตาม ยังมีสิ่งหนึ่งที่เราไม่ควรหลงลืม และควรให้ความสำคัญ ได้แก่ “เนื้อหา” (Content) เนื่องจากเป็นสิ่งที่สำคัญที่สุดเหนือกว่ารูปแบบหรือเทคนิคในการนำเสนอ ทั้งนี้ “เนื้อหา” ที่กล่าวถึงจะต้องตอบสนองความต้องการและเหมาะสมกับผู้บริโภค


     ห้องสมุดการท่องเที่ยวตั้งอยู่ที่ อาคารการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สำนักงานใหญ่ เปิดบริการแก่บุคคลภายนอก ในวันจันทร์-ศุกร์ เวลา 08.30-16.30 น. 
     ข้อมูลเพิ่มเติม: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. หรือ http://tourismlibrary.tat.or.th





เรียบเรียง : ณัฏฐิรา อำพลพรรณ