๏ สถานการณ์ท่องเที่ยวทั่วไป ในระยะหลายปีที่ผ่านมา อุตสาหกรรมท่องเที่ยวของไทยมีความสำคัญ มากขึ้น ด้วยเป็นกลไกหลักกลไกหนึ่งที่ช่วยกระตุ้นภาวะเศรษฐกิจของ ประเทศได้อย่างรวดเร็ว ในขณะที่ทั่วโลกมีความผันผวนของภาวะเศรษฐกิจ ดังจะเห็นได้จากจำนวนนักท่องเที่ยวระหว่างประเทศเดินทางเข้าประเทศไทย มีอัตราเพิ่มขึ้นในลักษณะก้าวกระโดด โดยในปี 2015 มีจำนวนนักท่องเที่ยว สูงถึง 29.88 ล้านคน ก่อให้เกิดรายได้ เป็นเงินตราต่างประเทศประมาณ 1.45 ล้านล้านบาท ในระยะ 10 ปีที่ผ่านมา มีอัตราขยายตัวเฉลี่ยปีละ 8.94%

ประเทศไทยผ่านวิกฤติมากมายในช่วงที่ผ่านมา ส่งผลกระทบให้นักท่องเที่ยวจากบางภูมิภาคชะลอตัว ลดลง โดยเฉพาะนักท่องเที่ยวจากภูมิภาคยุโรป อันเป็นผลมาจากวิกฤติเศรษฐกิจที่ยังส่งผลมาจนถึง ทุกวันนี้ ในขณะที่นักท่องเที่ยวจากประเทศจีน เริ่มมีการขยายตัวเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทั้งด้วย ปัจจัยด้านเศรษฐกิจภายในประเทศจีนที่ยังคง เข้มแข็ง กอปรกับความสะดวกของการเดินทาง ระยะใกล้ ทำให้นักท่องเที่ยวจีนเข้ามาทดแทน ตลาดยุโรปที่เริ่มชะลอตัวลดลง จนในปี 2012 จำนวนนักท่องเที่ยวจีนที่เดินทางเข้าประเทศไทย มากเป็นอันดับหนึ่งของนักท่องเที่ยวทั้งหมด หรือ มีจำนวนกว่า 2.76 ล้านคน ขณะที่ยังมีการขยายตัว เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง จนในปี 2015 มีปริมาณสูง ถึง 7.91 ล้านคน สร้างรายได้เข้าประเทศประมาณ 371,723 ล้านบาท

อนึ่ง แม้ว่าในช่วงปี 2010-2014 ประเทศไทย จะมีภาวะวิกฤติภายในประเทศมากมาย ตั้งแต่การระบาด ของโรคไข้หวัดนก เหตุระเบิดที่อำเภอหาดใหญ่และ จังหวัดยะลา ตลอดจนความไม่สงบทางการเมืองภายใน ประเทศ แต่นักท่องเที่ยวจากประเทศจีนยังคงเดินทาง เข้ามาท่องเที่ยวประเทศไทยเพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

อย่างไรก็ตาม ตลาดนักท่องเที่ยวจีนไม่ได้มีการ ขยายตัวเฉพาะด้านจำนวนนักท่องเที่ยวเพียงอย่างเดียว เมื่อพิจารณาจากปริมาณการใช้จ่ายของนักท่องเที่ยวจีน กลับมีแนวโน้มอัตราการขยายตัวเพิ่มขึ้นที่มากกว่า จำนวนนักท่องเที่ยว โดยจะพบว่าอัตราการเติบโตเฉลี่ย ของจำนวนนักท่องเที่ยวในระยะ 10 ปี ขยายตัวเพิ่มขึ้น 22.23% ในขณะที่รายได้จากนักท่องเที่ยวจีนมีอัตราการ ขยายตัวเฉลี่ยสูงถึง 28.90% แสดงให้เห็นถึงศักยภาพของ การใช้จ่ายของนักท่องเที่ยวจีนที่มีแนวโน้มการใช้จ่าย เพิ่มมากขึ้นอย่างชัดเจน โดยเฉพาะช่วง 5 ปีที่ผ่านมา อัตราการขยายตัวเฉลี่ยมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นสูงกว่าเท่าตัว ของระยะ 10 ปีก่อน

การพัฒนาตลาด สู่ระดับคุณภาพ

ดังที่กล่าวข้างต้นว่า ตลาดนักท่องเที่ยวจีน มีการขยายตัวเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง หากจะพิจารณา จำแนกช่วงของการขยายตัวเป็น 2 ช่วง คือ ช่วงแรก ระหว่างปี 1999-2008 ซึ่งช่วงแรกนี้การท่องเที่ยว แห่งประเทศไทย (ททท.) ได้เปิดสำนักงานปักกิ่งเพียงแห่งเดียว ทำหน้าที่ดูแลรับผิดชอบตลาดจีนทั้งประเทศ โดยช่วงนี้ ปริมาณนักท่องเที่ยวจีนมีอัตราการขยายตัวเฉลี่ยเพียงปีละ 2.13% แต่เมื่อช่วงหลังระหว่างปี 2008-2015 ททท. ได้เปิดสำนักงานเพิ่มขึ้น อีก 4 แห่ง คือ สำนักงานเซี่ยงไฮ้ สำนักงานคุนหมิง สำนักงานเฉิงตู และสำนักงานกวางโจว กระจายพื้นที่ส่งเสริมการตลาดร่วมกันเป็น 5 สำนักงาน จะพบว่าจำนวนนักท่องเที่ยวจีนมีอัตราการขยายตัวเฉลี่ย ต่อปีสูงถึง 35.63%

การดำเนินงานส่งเสริมตลาดคุณภาพของ ททท. ไม่ได้มุ่งเน้นการเพิ่มจำนวนนักท่องเที่ยวเพียงด้านเดียว แต่มุ่งเน้นการเพิ่มปริมาณการ ใช้จ่ายของนักท่องเที่ยวให้มากยิ่งขึ้น ดังจะเห็นได้จากค่าใช้จ่ายเฉลี่ย/ คน/วันของนักท่องเที่ยวจีน มีระดับการใช้จ่ายที่สูงขึ้นมาต่อเนื่อง จากระดับ 4,400 กว่าบาท เพิ่มขึ้นเป็น 5,497 บาท/คน/วัน ในปี 2014

นอกจากนั้น ททท. ได้มีนโยบายการส่งเสริมตลาดเพื่อมุ่งสู่ คุณภาพมาตลอดเวลาอย่างต่อเนื่อง โดยสามารถที่จะพัฒนาปรับ โครงสร้างตลาดจากการเดินทางโดยผ่านบริษัทนำเที่ยว (Group) มาเป็นการเดินทางด้วยตัวเอง (FIT) ตั้งแต่ปี 2009 เป็นปีแรก ซึ่ง นักท่องเที่ยวที่เดินทางด้วยตัวเองมีสัดส่วน 52.08% ขณะที่เดินทาง ผ่านบริษัทนำเที่ยวมีสัดส่วนเพียง 47.92% และสัดส่วนของการเดินทาง ด้วยตัวเองมีอัตราเพิ่มขึ้นต่อเนื่องเป็น 61.45% ในปี 2014

แม้ว่าตลาดจะมีการพัฒนาปรับโครงสร้างเป็นการเดินทางด้วย ตัวเองมากกว่าการเดินทางผ่านบริษัทนำเที่ยวแล้ว แต่การส่งเสริม ตลาดคุณภาพคงไม่ได้หมายถึงการส่งเสริมเฉพาะกลุ่มนักท่องเที่ยว กลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง จำเป็นต้องรักษาสมดุลและส่งเสริมยกระดับตลาด ทั้งสองกลุ่มให้มีการพัฒนาไปสู่ระดับคุณภาพให้มากยิ่งขึ้น

จะพบว่าทั้งสองกลุ่มมีแนวโน้มการเติบโตเพิ่มขึ้น แต่กลุ่มที่เดินทางด้วยตัวเองจะมีอัตราขยายตัวเพิ่มขึ้นโดยเฉลี่ยมากกว่ากลุ่มที่ เดินทางผ่านบริษัทนำเที่ยว ในขณะที่นักท่องเที่ยวทั้งสองกลุ่มก็มี การใช้จ่ายเฉลี่ย/คน/วัน เพิ่มมากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด โดยในปี 2014 นักท่องเที่ยวกลุ่มเดินทางผ่านบริษัทนำเที่ยวมีการใช้จ่ายเฉลี่ย/คน/วัน สูงถึง 6,193.59 บาท ขณะที่กลุ่มเดินทางด้วยตัวเองใช้จ่ายเฉลี่ย /คน/วัน 5,180.80 บาท

ทั้งนี้ช่วงระยะ 5 ปีที่ผ่านมาจะมีอัตราเพิ่มเฉลี่ย/ปี ในระดับที่สูงกว่าช่วง 10 ปีก่อนเป็นเท่าตัว สะท้อนว่า ตลาดมีการปรับสถานะไปสู่ระดับคุณภาพมากยิ่งขึ้น

การส่งเสริมตลาดนักท่องเที่ยวต่างประเทศของ ททท. มุ่งเน้นการส่งเสริมตลาดคุณภาพ โดยกำหนด เป้าหมายทางการตลาดจำแนกตามระดับรายได้เฉลี่ย/ปี ของนักท่องเที่ยวเป็น 3 กลุ่มหลัก คือ กลุ่มระดับบน (High) มีรายได้ตั้งแต่ 60,000 US$ ขึ้นไป กลุ่มระดับ กลาง (Middle) มีรายได้ระหว่าง 20,000-59,999 US$ และกลุ่มระดับล่าง (Low) มีรายได้น้อยกว่า 20,000 US$ ซึ่งจะพบว่าแนวโน้มการใช้จ่ายของนักท่องเที่ยวจีน ทั้ง 3 กลุ่มมีอัตราขยายตัวเฉลี่ย/ปีเพิ่มขึ้นทุกกลุ่ม โดยเฉพาะกลุ่มรายได้ระดับบน (High) จะมีอัตราเพิ่มขึ้น เฉลี่ย/ปีสูงที่สุด หรือมีอัตราเพิ่มขึ้น 7.50%

โดยสรุป จะเห็นว่าตลาดนักท่องเที่ยวจีนได้มีการ พัฒนาสู่ระดับคุณภาพมาอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะ อย่างยิ่งนับจากปี 2008 เป็นต้นมา แนวโน้มการขยายตัว มีอัตราเพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ทั้งจำนวนนักท่องเที่ยว และรายได้จากการท่องเที่ยว แต่แนวโน้มการขยายตัว ด้านการใช้จ่ายที่นำไปสู่รายได้จากการท่องเที่ยว มีอัตราที่สูงกว่าจำนวนนักท่องเที่ยว ซึ่งเป็นผลจาก การพยายามส่งเสริมตลาดที่เป็นกลุ่มเป้าหมายเฉพาะ (Segment) อย่างชัดเจน โดยจะเห็นได้จากกลุ่ม เป้าหมายรายได้ระดับบน (High) มีอัตราการใช้จ่าย เฉลี่ยที่สูงขึ้นมากกว่ากลุ่มอื่น


1 พฤษภาคม 2559 หมายเหตุ : ข้อมูลสถิติจากกรมการท่องเที่ยว กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา

 
เรียบเรียง : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สำนักงานเฉิงตู

 

ดูเพิ่มเติม